Olim

XASHIMOV ARIPDJAN ADILOVICH

Texnika fanlari doktori, professor

Avtomatlashtirilgan elektr yuritma sohasida taniqli olim, texnika fanlari doktori, Toshkent davlat texnika universitetining “Elektrotexnika, elektromexanika va elektrotexnologiya” kafedrasi professori Aripdjan Adilovich Xashimov O'zbekiston Respublikasida energiya tejash yo’nalishida o‘quv-ilmiy maktab asoschisidir.



Xashimov Aripdjan Adilovich 1940-yil 8-martda Toshkent shahrida tavvalud topgan. O‘quv faoliyatini 1947-yilda boshlab, Toshkent shahridagi 14-son o‘rta maktabni tamomlagan. A.A.Xashimov 1962-yilda Toshkent politexnika instituti (hozirgi Toshkent davlat texnika universiteti) energetika fakultetini “Sanoat korxonalari va inshootlarini elektrlashtirish” mutaxassisligi bo‘yicha tamomlagan.



1962-yildan Toshkent shahridagi 1-sonli temir yo‘l maktabida elektr uskunalar va elektromexanika fani o‘qituvchisi bo‘lib ishlagan.



1962-1965 yillarda -O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Energetika va avtomatlashtirish ilmiy-tadqiqot institutida ilmiy xodim bo‘lib ishlagan.



1965-1968 yillarda -O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Energetika va avtomatlashtirish instituti kunduzgi bo‘limi aspiranti.



  1968-yilda “Asimmetrik rejimlarda chastotali boshqariladigan asinxron elektr yurituvchi” (ilmiy rahbar, texnika fanlari doktori, prof. M.Z. Xamudxonov) mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi.



1990-yilda Moskva energetika institutida “Asimetrik rejimlarda chastota bilan bosqariladigan   asinhron electroprivod” mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.



1969-yildan Toshkent davlat texnika universitetining “Elektromexanika va elektrotexnologiya” kafedrasida katta o‘qituvchi, dotsent, professor, kafedra mudiri, shuningdek, fakultet dekani va o'quv uslubiy ishlar prorektor lavozimlarida ishlagan.



Prof. A.A.Xashimov ilmiy maktab tashkil etib, ularda avtomatlashtirilgan elektr yuritmaga asoslangan raqobatbardosh energiya tejovchi texnologiyalarni ishlab chiqish, tadqiq etish, yaratish va joriy etish bilan shug‘ullangan, O‘zbekiston Respublikasining yetakchi korxonalari bilan ijodiy aloqalar o‘rnatilgan.



Professor A.A. Xashimov rahbarligida “EPU va APU” (hozirgi vaqtda “Elektromexanika va elektrotexnologiyalar”) kafedrasida energiya tejash sohasida raqobatbardosh kadrlar tayyorlash maqsadida bakalavriat va magistratura yangi yo‘nalishlarining tashkil qildi va Markaziy Osiyoda birinchi bo'lgan “Energiya menejmenti” magistratura dasturi mutaxassisligi Berlin texnika universiteti (Germaniya) va Afina ta’lim texnologiyalari instituti (Gretsiya) bilan hamkorlikda tashkil etgan.



1997 va 2001-yillar oralig‘ida . prof A.A. Xashimov rahbarligida, Yevropa Tempus-Tacis dasturlari (“Tempus-Tacis” T-JEP 10328-97 va NP – 22135 – 2001) va “Energiyani Menejmenti” va “Yevropa va Markaziy Osiyo oʻrtasida energiya axborot tizimini tashkil etish” kurslarini tashkil etgan.



Ushbu dastur asosida Berlin texnika universiteti (Germaniya), Padua universiteti  (Italiya), Sankt-Peterburg elektrotexnika va politexnika universitetlari va Irkutsk texnika universiteti (RF) oʻrtasida hamkorlik shartnomalari tuzgan.



2000-yilda ilmiy maktab rahbari A.A. Xashimov CRDF-2000 mukofotining (AQSh) Markaziy Osiyodagi yagona g‘olibi bo‘ldi va Nyu-Orleanda bo‘lib o‘tgan elektr yuritma bo‘yicha xalqaro konferensiyada ishtirok etdi.



Ilmiy maktab faoliyati natijasida Aripdjan Adilovich Xashimov Germaniya, Gretsiya, Italiya, AQSH, Rossiya Federatsiyasi, Ukraina va boshqa mamlakatlarda o‘tkazilgan xalqaro ilmiy-texnik anjumanlarda ma’ruzalari bilan faol ishtirok etdi.



Avtomatlashtirilgan elektr yuritma sohasidagi yetakchi zamonaviy olim sifatida o‘z mamlakati vakili A.A. Xashimov 2020-yilning 24-26-iyun kunlari Italiyaning Sorrento shahrida boʻlib oʻtgan “SPEEDAM 2020” xalqaro simpoziumida “Elektr dvigatellari 1” boʻlimi raisi sifatida ishtirok etdi va uning maʼruzasi xalqaro Yevropa olimlar hamjamiyati tomonidan muvaffaqiyatli qabul qilindi. Va ilmiy maqola IEEExplore (Institute of Electrical and Electronics Engineers) malumotlar bazasiga qabul qilingan.



 A.A. Xashimovning materiallari asosida. 350 dan ortiq ilmiy maqolalari, 20 monografiyalari, 26 ta darsliklari chop etilgan. Muallifning 200 dan ortiq ilmiy ishlari va 30 ga yaqin ixtirolari, patentlari va dasturlar mavjud. Energiyani tejovchi asixron elektr yuritmaga oid monografiya ingliz tilida nashr etildi. Professor A.A. Xashimov rahbarligida, 12 nafar magistr dissertatsiyasini va 2 nafar doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.



  Erishgan muvaffaqiyatlari uchun bir necha bor Oliy taʼlim vazirligi va universitet rektorining ragʻbat yorliqlari, EKOSAN xalqaro tashkiloti, “Fan va texnologiya” qoʻmitasi, Respublika Fanlar Akademiyasi faxriy yorliqlari bilan taqdirlangan. O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim vazirligi,



Fan va texnika sohasidagi Abu Rayxon Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati, Oliy maktabning  “Mehnatdagi aʼlo muvaffaqiyati uchun” koʻkrak nishoni, shuningdek, “Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi aʼlochisi” O‘zbekiston Respublikasi” va “O‘zbekiston energetika faxriysi” bilan taqdirlandi



Uning energiya tejovchi texnologiyalar bo‘yicha ilmiy izlanishlari va ishlanmalari natijalari O‘zbekiston Respublikasining yirik sanoat korxonalarida, jumladan, Navoiy kon-metallurgiya kombinati, “O‘zmetkombinat”, Olmaliq kon-metallurgiya kombinati, “GM Uzbekistan” YoAJ va boshqalarda joriy etilgan.



A.A. Xashimovning tashabbusi bilan tomonidan Afina texnologiya ta’lim instituti va Berlin texnika universiteti bilan birgalikda ta’limning yangi yo‘nalishi bo‘yicha  “Energiyani tejovchi elektr tizimlari va komplekslari” hamda “Energiya menejmenti” magistratura yo‘nalishlari bo‘yicha bakalavrlar tayyorlash tashkil etildi.



A.A. Xashimov yuqori malakali kadrlar tayyorlashga katta e’tibor bergan, bakalavriat va magistratura bosqichi talabalari bilan faol ishlagan.



Shuningdek, prof. A.A.Xashimov Respublika korxonalarida energiya tejovchi sanoat inshootlarini joriy etish bo‘yicha kompleks zamonaviy texnologik yechimlarni ishlab chiqish va ishlab chiqishda, bu esa o‘z navbatida O‘zbekiston Respublikasi sanoatini rivojlantirishga katta hissa qo‘shgan.



A.A. Xashimov Mustaqil Davlatlar Hamdo'stligi va Yevropa energetika olimlari orasida katta obro‘ga ega edi.



  U kamtarin olim-pedagog bo'lib, o'z kasbiga fidoyi edi.



Professor A.A. Xashimov nafaqat muvaffaqiyatli ilmiy faoliyatga rahbarlik qilgan, balki past tezlik starterlar va chastota konvertorlari ishlab chiqarishni ham boshqargan. Ilmiy nazariyadan boshlab, aniq talablarga moslashtirilgan qurilmalarni seriyali ishlab chiqarish miqyosida haqiqiy texnik qo'llanmalar bilan yakunlanadi, prof. A.A. Xashimov o‘zining ilmiy bilim va tajribasini real va zamonaviy o‘rnatishlarda qo‘llagan. Uning ishini shogirdlari va yaqinlari davom ettirmoqda, bu Aripdjan Adilovich Xashimov O‘zbekiston energetiklarining kelajak avlodlariga muhim va qimmatli meros qoldirganligini isbotlaydi.