Avlayev Orif Umirovich 1970-yil 7-oktyabrda Qashqadaryo viloyati, Kasbi tumani, Toshqo‘rg‘on qishlog‘ida tug‘ilgan. O.Avlayev o‘z mehnat faoliyatini 1998-yildan Toshkent farmatsevtika instituti Ilmiy bo‘limi katta ilmiy xodimi sifatida boshlagan. Dastlab, Toshkent davlat universitetida (1989-1994-yillarda), keyinchalik mazkur universitetning aspiranturasida (1995-1998 yillarda) tahsil olgan.
2002-2007-yillarda Abdulla Avloniy nomidagi Xalq ta’limi xodimlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish markaziy instituti “Pedagogika va psixologiya” kafedrasining katta o‘qituvchisi bo‘lib ishlagan. 2008-2014-yillarda shu kafedrada dotsent va kafedra mudiri lavozimlarida faoliyat yuritgan. 2011-yilda O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi a’lochisi ko‘krak nishoni bilan taqdirlangan.
2014-2015-yillarda Toshkent davlat agrar universitetining “Pedagogika, psixologiya va o‘qitish metodikasi” kafedrasining dotsenti sifatida ishlagan. 2015-2020-yillarda esa Toshkent davlat agrar universitetining o‘zbek tili, pedagogika va psixologiya kafedrasining dotsenti bo‘lib xizmat qilgan. 2020-2021-yillarda Toshkent davlat agrar universiteti huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tarmoq markazining “Ta’lim dasturlari va ilg‘or xorijiy tajribani joriy etish” bo‘limi boshlig‘i sifatida faoliyat olib borgan.
2021-yildan hozirgi kungacha Chirchiq davlat pedagogika universiteti psixologiya kafedrasining professor lavozimida ishlamoqda.
O.Avlayev 2007-yilda psixologiya fanlari bo‘yicha nomzodlik dissertatsiyasini, 2024-yilda esa “Sotsial intellekt shaxs kamolotini ta’minlashining psixologik determinant” mavzusidagi doktorlik dissertatsiyasini (DSc) himoya qilgan.
Dunyoning turli mamlakatlarida, jumladan, Turkiya, Qozog‘iston, Ozarbayjon, Qirg‘iziston, Tojikiston va Rossiya federatsiyasida bo‘lib o‘tgan xalqaro ilmiy anjumanlarda dolzarb mavzularda ma’ruza qildi. Psixologiya sohasi bo‘yicha jahonning yetakchi mutaxassislari bilan hamkorlikda monografiya, risola, maqolalar yozib, mazkur soha rivojiga jahon miqyosida o‘z hissasini qo‘shib kelmoqda.
Avlayev Orif Umirovich — taniqli olim va psixolog bo‘lib, u o‘zining ilmiy faoliyati bilan bir qancha sohalarda yuksak yutuqlarga erishgan. Uning asosiy yo‘nalishi shaxs kamoloti, sotsial intellekt va psixologiyaning amaliy jihatlarini o‘rganishdir. Olim, psixologiya sohasida keng ko‘lamli tadqiqotlar olib borib, bu sohani rivojlantirishga katta hissa qo‘shgan.
Shaxsiyati va kasbiy yutuqlari.
Orif Umirovich Avlayev, ilm-fan va ta'lim sohasida o‘zining yuqori bilim va tajribasi bilan ajralib turadi. Uning shaxsiyati ilmiy izlanishlarga bo‘lgan doimiy qiziqish, yangilikka ochiqlik va murakkab ijtimoiy masalalarni hal qilishdagi yuksak malakalar bilan tavsiflanadi. U o‘zining ilmiy faoliyatini, shaxsiy rivojlanish va sotsial intellekt sohasida yanada chuqurlashtirishga yo‘naltirgan va bu yo‘nalishda ko‘plab ilmiy maqolalar va tadqiqotlar nashr etgan.
Bu sohada ko‘plab ilmiy maqolalar va tadqiqotlar nashr etganligi uning ilmiy sohadagi faoliyatini va professional yuksalishini ko‘rsatadi. Sotsial intellekt sohasidagi izlanishlar, odamlarning o‘zaro muloqotini, jamiyatdagi o‘zaro aloqalarni yaxshilashga qaratilgan, shu bilan birga ijtimoiy tizimlarning samaradorligini oshirishga ham yordam beradi.
2011-yilda O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi a’lochisi ko‘krak nishoni bilan taqdirlanishi, uning sohada qilgan mehnati va xizmatlari tan olinganining yuksak belgisidir. Bu mukofot, ayniqsa, ta’lim sohasidagi yutuqlari va xodimlarga ko‘rsatilgan alohida e'tiborini qadrlash sifatida baholanadi.
Shu bilan birga, Orif Umirovichning ilmiy faoliyati faqat o‘zgaruvchan ilmiy ko‘rinishlarda qolmay, balki jamoatchilik bilan bog‘lanish, yangi bilimlarni jamiyatga taqdim etish kabi maqsadlar uchun ham muhim rol o‘ynaydi. Master klasslar tashkil etish, ilmiy tadbirlar o‘tkazish orqali o‘zining ko‘plab izlanishlarini keng jamoatchilikka yetkazish, uning ilmiy faoliyatining samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.
Avlayev Orif Umirovich o‘zining ilmiy faoliyatini universitet va ilmiy-tadqiqot institutlarida davom ettirgan. U psixologiya sohasidagi o‘ziga xos yondashuvlarni rivojlantirgan va shaxs kamoloti bo‘yicha yangi psixologik nazariyalarni ishlab chiqqan. Uning dissertatsiyasi “Sotsial intellekt shaxs kamolotini ta’minlashining psixologik determinanti” mavzusida bo‘lib, bu tadqiqot shaxsni rivojlantirishda yangi usullarni taklif etdi.
Olim, shuningdek, dunyoning turli mamlakatlarida, jumladan, Turkiya, Qozog‘iston, Ozarbayjon, Qirg‘iziston, Tojikiston va Rossiya federatsiyasida bo‘lib o‘tgan xalqaro ilmiy anjumanlarda dolzarb mavzularda ma’ruza qildi.
Psixologiya sohasi bo‘yicha jahonning yetakchi mutaxassislari bilan hamkorlikda monografiya, risola, maqolalar yozib, mazkur soha rivojiga jahon miqyosida o‘z hissasini qo‘shib kelmoqda. U ko‘plab ta’lim dasturlari va kurslarida o‘qituvchi sifatida faoliyat olib borgan va yosh olimlarni tayyorlashga katta e’tibor qaratgan.
O.Avlayev 100 dan ortiq ilmiy va ilmiy-ommabop maqolalar, 6 ta monografiya, 3 ta elektron darslik, 10 dan ortiq darslik, o‘quv-qo‘llanma, o‘quv-metodik qo‘llanmalar muallifidir. Ilg‘or pedagog sifatida darslarini IPT asosida tashkil etib, “Umumiy psixologiya”, “Psixologiya tarixi”, "Shaxs psixologiyasi" fanlaridan elektron darslik tuzgan.
Orif Umirovichning bilimga bo‘lgan munosabati juda ulug‘vor va samimiy. U har doim yangi bilimlarga intiluvchi, o‘qish va tadqiqotlarga doimiy ravishda qatnashishga tayyor bo‘lgan shaxs sifatida tanilgan. U bilimni nafaqat o‘zining yuksaltirilishiga, balki jamiyatda yaxshilik yaratishga xizmat qilish deb biladi. Uning fikriga ko‘ra, ilmiy yutuqlarga erishish, faqat shaxsiy manfaatlarni emas, balki jamiyat manfaatlarini ham ko‘zda tutishni talab etadi.
Avlayevning shaxsiyati va ilmiy yutuqlari jamoatchilikda katta qiziqish uyg‘otadi. Uning psixologiya va sotsial intellekt masalalari bo‘yicha olib borgan tadqiqotlari, odamlarning ijtimoiy va shaxsiy hayotidagi muvaffaqiyatlarga ta’sir etuvchi omillarni tushunishga yordam beradi. Ushbu yondashuvlar jamiyatda o‘zaro munosabatlarni yaxshilash, insonlarning o‘zaro tushunish va hamkorlik qilish qobiliyatlarini oshirishda amaliy ahamiyatga ega.
Shuningdek, Orif Umirovichning faoliyati ta’lim sohasida yangi g‘oyalarni va metodlarni ishlab chiqish, ilmiy tadqiqotlar va texnologiyalarni amaliyotga joriy etish orqali jamoatchilikni o‘ziga jalb qiladi. U o‘zining ilmiy ishlari orqali yoshlarni ilm-fanga qiziqtirishga, ularni ilmiy izlanishlarga yo‘naltirishga harakat qilmoqda.
Avlayev Orif Umirovich odatda zamonaviy yondashuvlarni o‘rganish va ularga mos keladigan metodlarni ishlab chiqishga intiladi. Shu bilan birga, jamoatchilik bilan bog‘lanish, ilmiy ishlanmalarni keng ommaga yetkazish uchun master klasslar tashkil etish, seminarlar va konferensiyalar o‘tkazish — bu olimlarning o‘z bilimlarini boshqalarga yetkazishdagi asosiy vositalaridan biridir.
Avlayev Orif Umirovich master klasslar yoki o‘quv kurslarini tashkil etish imkoniyatlari haqida aytadigan bo‘lsak, u shuningdek, o‘z sohasidagi mutaxassislar va talabalar bilan interaktiv tarzda tajriba almashishni rejalashtirgan. Bu kabi faoliyatlar ilmiy jamiyatda uning o‘rnini mustahkamlash va yangi bilimlarni ommaga taqdim etishda muhim ahamiyatga ega bo‘ladi.
Shuningdek, Orif Umirovich universitet va fakultet, shahar, viloyat, respublika jamoat ishlarida faol ishtirok etadi, jamoa orasida hurmatga sazovor. Har bir topshiriqni o‘z vaqtida sidqidildan bajaradi. Orif Umirovich o‘zi faoliyat yuritayotgan kafedra, fakultet, universitetda ham alohida yutuqlari bilan ajralib turadi.
О.Avlayev o‘z faoliyati doirasida mamlakatimizda boʻlayotgan oʻzgarishlarni xalqqa targʻib qilishda ulkan hissasini qoʻshish bilan birga, har bir viloyat maktablarida psixologik xizmat tashkil etish mexanizm va indikatorlaridan, interfaol metodlardan foydalangan holda seminar treninglar oʻtkazib, bir necha maktablarga psixologik yordam ko‘rsatishda oʻzining munosib hissasini qoʻshdi.
O.Avlayev jamoa manfaatlarini himoya qilib, fidoiylik bilan xizmat qiladi. Psixolog olim universitet huzurida tashkil etilgan ilmiy darajasini beruvchi ilmiy kengashda ham samarali ishladi. O.Avlayev o‘z malakasini doimiy ravishda oshirib boradi.
O.Avlayev oʻzining samimiyligi, kamtarinligi, Vatanga boʻlgan muhabbati, mehnatsevarligi, izlanuvchanligi, professional sohasiga sadoqati va yurtiga boʻlgan mehri bilan keng jamoatchilik, oilasi va mahallasi orasida katta hurmat qozongan shaxs sifatida tanilgan.
U oʻzining insoniy fazilatlari, halolligi va fidoyiligi bilan nafaqat hamkasblari, balki butun jamiyat tomonidan qadrlanadi.