Ibragimov Baxtiyor Tulaganovich 1949-yil 11-mayda Toshkent shahrida tug‘ilgan. Toshkentning 169- va 111-maktablarining 8- va 10-sinf o‘quvchisi sifatida 1964 va 1966-yillarda u O‘zbekiston terma jamoasi tarkibida Moskvada o‘tkazilgan 1-chi va 3-chi butunittifoq fizika va matematika olimpiadalarida ishtirok etgan. B. Ibragimov 1966-yilda maktabni oltin medal bilan tugatdi va Toshkent davlat universitetining (ToshDU, hozirgi Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universiteti) fizika fakultetiga o‘qishga kirdi. Universitetda B. Ibragimov yaxshi o‘qidi, kurs starostasi bo‘ldi va o‘sha davrda talabalar muvaffaqiyatining eng yuqori tan olinishi hisoblangan Lenin stipendiyasini qo‘lga kiritdi. 1970-yilda uchinchi kursdan u Leningrad davlat universitetiga (LGU, hozirgi Sankt-Peterburg davlat universiteti) o‘qishga o‘tkazildi. Ota-onasiga yordam berish uchun o‘qish bilan parallel ravishda u universitetning fizika fakulteti qozonxonasida gaz operatori bo‘lib ishladi. 1973-yil qishida LGUni tugatgandan so‘ng, u ToshDUning fizika fakultetiga ishga qabul qilindi. Shu yili akademik A.S. Sadykov tomonidan O‘zSSR Fanlar akademiyasida Bioorganik kimyo bo‘limi tashkil etildi va ko‘plab iste’dodli yosh olimlar ushbu muassasaga ishga taklif qilindi. B. Ibragimov kristallografiyani yaxshi bilgani tufayli ushbu bo‘limga o‘tdi va akademik B.K.Vaynshteyn laboratoriyasida ikki yillik stajirovkaga SSSR FA Kristallografiya institutiga (Moskva) yuborildi. U kristall o‘stirish usullarini, rentgenstruktura tahlilini va organik birikmalar tuzilishini aniqlash uchun dasturlar kompleksini o‘zlashtirdi. 1975-yilda u Moskvadan Toshkentga ikki katta chamadon to‘la perfokartalardagi «Rentgen-70» va «Kristall» dasturlarini olib keldi va ushbu dasturlarni «M-220» va «BESM-4» EHMlariga mustaqil ravishda o‘rnatdi. 1974-1978-yillarda bo‘lim tomonidan zamonaviy ilmiy asbob-uskunalar, jumladan «Syntex-P21» (AQSh), «DAR-UMB» va «DRON-2.0» (Rossiya) rentgen difraktometrlari sotib olindi. B. Ibragimov ushbu murakkab asboblarni mustaqil ravishda o‘zlashtirdi va 1976-yilda u tomonidan birinchi organik birikmaning tuzilishi aniqlandi. Nobel mukofoti laureati G. Xauptman va B. Ibragimov Poznan shahrida 1986-yilgi konferensiyada.
O‘sha davrda rentgen difraktometrlari faqat boshqa respublikalarning bir nechta laboratoriyalarida bo‘lganligi sababli, butun Ittifoqdan kristallograflar B. Ibragimov guruhiga ushbu asbob-uskunalarda tajriba ma’lumotlari to‘plashda ko‘maklashish iltimosi bilan murojaat qilishgan. 1976-1993-yillar davomida Latviya, Gruziya, Ozarbayjon, Rossiya, Qozog‘iston, Turkmaniston va Moldova olimlari uchun difraktometrda tajriba ma’lumotlari to‘plab berildi hamda hamkorlikdagi maqolalar chop etildi. Bir so‘z bilan aytganda, taxminan yarim asr oldin O‘zbekiston FA Bioorganik kimyo institutida noyob ilmiy asbob-uskunalardan jamoaviy foydalanish markazi tashkil etilgan edi. 1976-yildan boshlab B. Ibragimov matrin qatoridagi alkaloidlarning kristall va molekulyar tuzilishini tadqiq eta boshladi - ularni ajratib olish, kimyoviy tuzilishi va xossalari akad. A.S. Sadykov va uning shogirdlari (Yu.Kushmuradov) tomonidan o‘rganilgan edi. B. Ibragimov nafaqat matrin stereoizomerlari qatoridagi chalkashlikni bartaraf etdi, balki yangi a’zo (sis-matrin)ni aniqlash orqali kengaytirilgan oiladagi mumkin bo‘lgan stereoizomerlar sonini 16 tadan 32 tagacha oshirdi. Bu tadqiqotlarning natijasida B. Ibragimovning 1980-yilda akademik A.S. Sadykov va G.N. Tishchenko rahbarligida SSSR FA Kristallografiya institutida «Matrin alkaloidlarining rentgenstruktura tadqiqoti» mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilishi bo‘ldi. Dissertatsiya akademiklar Yu.T. Struchkov, B.K. Vaynshteyn va boshqa olimlar tomonidan yuqori baholandi. B. Ibragimov shogirdlari bilan olingan natijalarni muhokama qilmoqda.
Strukturaviy tahlillarning asosiy dasturlari autorı prof. J. Sheldrık va prof. B.T. Ibragimov Madrid shahridagi konferensiyada, 2011-yil.
1978-yildan boshlab ilmiy tadqiqotlar olib borish bilan bir qatorda, B. Ibragimov Bioorganik kimyo institutining jamoat hayotida faol ishtirok etdi. U institutning xodimlari qishloq xo‘jaligi ishlariga jalb qilingan davrlarida doimo mehnat zarbdorlari qatorida bo‘ldi. Jumladan, 1978-yilgi paxta kompaniyasida u kuniga 200-300 kg paxta terdi va respublika bo‘yicha VLKSM MQ «Eng yaxshi yosh paxtakor» medali bilan taqdirlangan ikki yosh paxtakordan biri bo‘ldi. So‘ngra, 1981-1987-yillarda u uzluksiz ravishda vaqtincha qishloq xo‘jaligi ishlariga (pichan o‘rish, paxta terish) jalb qilingan xodimlar shtabiga rahbarlik qildi va institutning boshqa tashkilotlar orasida ko‘pincha oldingi o‘rinlarni egallashiga hissa qo‘shdi. 1982-1985-yillarda u Bioorganik kimyo instituti FA «Yosh olimlar kengashi»ning raisi bo‘lib saylandi.
Respublikaning yosh olimlari konferensiyasi, Samarqand, 2008-yil. Nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgandan so‘ng B. Ibragimov o‘sha davrda Bioorganik kimyo instituti uchun ustuvor bo‘lgan ilmiy muammolarni hal etishga o‘tdi. 1980-yillarda Bioorganik kimyo institutining Tajriba ishlab chiqarishi tomonidan ishlab chiqarilgan gossypol uchun fizik-kimyoviy parametrlar farmakopeyya maqolasi talablariga javob berishi kerak edi. Ushbu talablarga ko‘ra, dietil va neft efirlarining aralash eritmasidan cho‘ktirib olinadigan gossipolning erish harorati 177-182°S oralig‘ida bo‘lishi kerak edi. Biroq, yarim sanoat gossypol namunalarining turli partiyalarining erish harorati ko‘pincha 167-214°S keng oraliqda bo‘lardi. Institutda ushbu beqarorlik sababini aniqlash uchun o‘tkazilgan YaMR va mass-spektrometrik tadqiqotlar bu savolga javob bera olmadi. B.T. Ibragimov YUNESCOning kristallografiya kurslarida qatnashuvchilar bilan, 2015-yil. O‘zbekiston Respublikasi FA Prezidiumida xalqaro ilmiy hamkorlikni muhokama qilish, 2016-yil. T.F.Aripov boshchiligidagi «Tadqiqotning fizik-kimyoviy usullari» laboratoriyasida ikki guruh tashkil etildi — sintetik va tabiiy membranalarning tuzilishi va funksiyasini tadqiq qilish guruhi (T.Aripov) va quyi molekulyar organik birikmalarning rentgenstruktura tadqiqotlari guruhi (B. Ibragimov). Ikkinchi guruh gossypolning erish haroratidagi beqarorlik sababini kristallografiya usullari bilan aniqlashga kirishdi. 1985-yilga kelib gossypolning taxminan o‘nta kristall modifikatsiyasining tuzilishi aniqlandi. 1986-yilda Ibragimov Polshaning Poznan shahrida o‘tkazilgan 10-chi Yevropa kristallograflar konferensiyasida ma’ruza qildi, u yerda Nobelь mukofoti laureati (1985) Herbert Hauptman va AQShdan professor William L. Duax (Medical Foundation of Buffalo) bilan tanishdi. U ularga o‘z tadqiqotlari haqida gapirib berdi va professor W.L. Duax qiziqib, uni qo‘shma tadqiqotlar olib borish uchun AQShga taklif qildi. 1989-yilda B. Ibragimov AQShga borishga muvaffaq bo‘ldi, u yerda W.Duax laboratoriyasida (Buffalo shahri) optik faol reagentlar bilan Shiff asoslarini hosil qilish orqali ratsemik gossypolni ajratish bo‘yicha tajribalar o‘tkazildi. Aleksandriya (Misr) shahridagi akademiyalararo hamkorlik bo‘yicha konferensiyada, 2011-yil.
B. Ibragimov tomonidan aniqlangan gossypolning kristall shakllarining xilma-xilligi polyak olimlarida katta qiziqish uyg‘otdi va 1987-yilda A.Mitskevich nomidagi universitetning (Poznan shahri) kimyo fakulteti professorlari Z.Kosturkevich, M.Gdanets va S.Pashits, shuningdek Polsha FA Fizik-kimyo instituti professori Ya.Lipkovskiy bilan samarali qo‘shma ilmiy tadqiqotlar boshlandi. Ushbu tadqiqotlar xalqaro jurnallardagi ko‘plab qo‘shma nashrlarda o‘z aksini topdi. 1990-yilda Bioorganik kimyo institutiga mashhur amerikalik embriolog va biokimyogar olim Sheldon Siegel tashrif buyurdi, u butun faoliyatini oilani rejalashtirish (kontratseptsiya) sohasida olib bordi va bu sohada jiddiy yangiliklarni qo‘lga kiritdi. U Bioorganik kimyo institutining gossypol kimyosi sohasidagi tadqiqotlariga, xususan gossypolning kristall tuzilishini o‘zgartirish orqali uning antifertil xossalarini optimallashtirishning mumkin bo‘lgan imkoniyatlariga katta qiziqish bildirdi. 1991-yilda u B. Ibragimovni o‘z laboratoriyasi bilan tanishish uchun AQShga tashrif buyurishga taklif qildi. Tashrif davomida B. Ibragimov Kolumbiya universiteti (Nyu-York) professori Barbara Low va uning tadqiqotlari bilan tanishdi. O‘sha paytda respublikamiz olimlari xorijiy ilmiy grantlar olish imkoniyatidan bexabar edilar va shunga qaramay, safari natijalari bo‘yicha B. Ibragimov O‘zbekistonda birinchi bo‘lib Rokfeller jamg‘armasidan ilmiy asbob-uskunalar sotib olish va gossypol bo‘yicha tadqiqotlar olib borish uchun 2 yillik xorijiy grant oldi. O‘z va xorijiy hamkorlar bilan o‘tkazilgan qo‘shma tadqiqotlar natijalari shuni ko‘rsatdiki, B. Ibragimov O‘zbekistonning asosiy qishloq xo‘jaligi o‘simligidan — paxtadan ajratib olingan moddaning g‘ayrioddiy kristallokimyoviy xossasi bilan ish ko‘rmoqda edi. Bu paytga kelib gossypolning keng biologik ta’siri aniqlangan edi, xususan xitoylik olimlar tomonidan uning antifertil faolligi ko‘rsatib berilgan edi. Bu ushbu ajoyib moddaning keyingi intensiv kristallokimyoviy tadqiqotlarini rag‘batlantirdi. Tadqiqotlar natijalari shuni ko‘rsatdiki, gossypol ko‘p sonli polimorf kristall modifikatsiyalarni (o‘sha paytda 8 ta) hosil qila oladi va o‘zining kristall panjarasiga ko‘p sonli moddalar molekulalarini kiritishi mumkin. Boshqacha aytganda, gossypol deyarli barcha quyi molekulyar moddalar (mehmonlar) bilan turli xil tuzilishga ega qo‘shilma birikmalarini (klatratlar yoki mezbon-mehmon komplekslari) hosil qila oladi, bunda gossypol mezbon (klatratogen yoki klatrat hosil qiluvchi) sifatida chiqadi. Diqqatga sazovorki, turli tuzilish tipiga ega klatratlardan mehmon molekulalari olib tashlanganda sof gossypolning har xil tuzilishga ega polimorflari hosil bo‘ladi, bu holat faqat mazkur noyob modda uchun xarakterlidir. Sof gossipol olish usuli B. Ibragimov tomonidan SSSRda va xorijda — AQSh, Polsha, Xitoy, Hindiston va Shveytsariyada patentlangan. Moskva davlat universiteti (MDU) professori P.M.Zorkiy, kristallokimyo sohasidagi yirik mutaxassis, B. Ibragimovning gossipol bo‘yicha tadqiqotlari natijalarini yuqori baholab, uning doktorlik dissertatsiyasini konsultatsiya qilishga rozi bo‘ldi. «Gossipolning kristallokimyosi» mavzusidagi doktorlik dissertatsiyasi 1991-yilda MDUda muvaffaqiyatli himoya qilindi va taniqli kristallograf akademik Yu.T.Struchkovning ta’kidlashicha, u zamonaviy organik kristallokimyoga beqiyos hissa qo‘shdi. 1997-yilda B. Ibragimov professor unvonini oldi va 1998-2005-yillarda O‘zbekiston Respublikasi VAK ekspert komissiyasida ishladi. Doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgandan so‘ng gossypolning klatrat hosil qilish bo‘yicha tadqiqotlar yangi kuch bilan davom etdi. Gossypol klatratlarining umumiy soni 1993-yilga kelib 100 tadan oshdi. Tadqiqotlar jarayonida hosil bo‘lish haroratiga qarab turli tuzilish tipiga ega klatratlar hosil bo‘lishi mumkinligi aniqlandi. Bu hodisa B. Ibragimov tomonidan «ma’lum bir mezbon-mehmon kompleksining psevdopolimorfizmi» deb nomlandi. Organik moddalar ko‘p sonli klatratlar (universal mezbon) yoki faqat bitta klatrat (spetsifik mezbon) hosil qilishi mumkin. Gossypol universal klatratogen (keyinchalik — mutlaq klatratogen) xossasini namoyon qiladi. 1996-yilda Oksfordda Elsevier nashriyoti tomonidan MacNicol, F.Toda, R.Bishop tahriri ostida «Zamonaviy supramolekulyar kimyo» nomli 12 jildli ensiklopedik kitob chop etildi. Muharrirlar B. Ibragimovdan ushbu kitobga gossypol bo‘yicha bob yozishni so‘rashdi. «Gossypol» sharh maqolasi M.Gdanets va S.Talipov bilan hamkorlikda yozildi. Akademiklar B. Ibragimov va A.Jalilov Pediatriya institutining litseyda o‘quvchilar bilan, 2018-yil. Keyingi tadqiqotlarda B. Ibragimov organik moddaning universal klatratogen xossasini egallashida nima hal qiluvchi ekanligi — mezbon molekulasining labilligi yoki ko‘p sonli qutbli funksional guruhlarmi — degan savolni aniqlashga qaror qildi. Shuningdek, boshqa universal mezbonlar klatratlarida psevdopolimorfizmning mavjudligini aniqlash ma’lum qiziqish uyg‘otdi. Aynan shu paytda Germaniyadan professor E.Weberning universal klatratogen xossalarini namoyon qiluvchi 1,1’-binaftil kislota bo‘yicha maqolasi nashr etildi. B. Ibragimov E.Weberga o‘z laboratoriyasida sintez qilingan klatratogen birikmalar misolida gossypolning o‘ziga xos xususiyatlarini tekshirishni va bu moddalarni Toshkentga yuborishni taklif qildi. Nemis professori mamnuniyat bilan bu taklifni qabul qildi va B. Ibragimovni Frayberg shahriga (Tog‘-kon akademiyasining Texnika universiteti) taklif qildi. 1995-yilgi safar Toshkent va Frayberg olimlar guruhlari o‘rtasidagi uzoq muddatli va juda samarali hamkorlikning boshlanishiga asos soldi. Texnika universitetiga ilmiy tadqiqotlar olib borish uchun B. Ibragimov va uning guruh xodimlari bir necha marta safar qildi, qo‘shma ishlar natijalari yuqori reytingli xalqaro jurnallarda 35 dan ortiq qo‘shma ilmiy maqolalarda nashr etildi va shu mavzuda uning shogirdlari tomonidan 3 nomzodlik va 1 doktorlik dissertatsiyasi himoya qilindi. Akademik o‘zi tahsil olgan Toshkentdagi 111-maktabda uchrashuv o‘tkazmoqda. E.Weber birikmalarining klatrat hosil qilish tadqiqotlari natijalari shuni ko‘rsatdiki, gossypol misolida aniqlangan haroratga bog‘liqlik ushbu moddalarda ham tasdiqlandi. Mavjud ma’lumotlarni umumlashtirgan holda, olim 1999-yilda «Journal of Inclusion Phenomena and Macrocyclic Chemistry» jurnalida klatratlar tuzilishining ularning hosil bo‘lish haroratiga bog‘liqligini belgilovchi maqola chop etdi. Ushbu maqola klatratlarning psevdopolimorfligi sohasida ishlaydigan olimlar uchun asosiy qo‘llanma hisoblanadi va boshqa kimyogar olimlar tomonidan doimo iqtibos keltirilib kelinadi. B. Ibragimovning xalqaro ilmiy-texnik hamkorligining cho‘qqisi 1989-2006-yillarga to‘g‘ri keladi. Olim bu yillarda qo‘shma tadqiqotlar olib borish yoki xalqaro konferensiyalarda plenar ma’ruzalar bilan chiqish uchun bir qator xorijiy mamlakatlarga tashrif buyurdi. U ingliz tilini erkin biladi, shuning uchun ilmiy asarlarining yarmi ushbu tilda nufuzli xorijiy nashrlarda chop etilgan. Jumladan, u Polsha (Poznan, 1986, Ridzina, 1989), AQSh (Buffalo, 1989, Nyu-York, 1991), Ukraina (Kiev, 1991), Yaponiya (Kioto, 1992, Matsuyama, 1995), Fransiya (Lion, 1996), Avstraliya (Sidney, 2003), Rossiya (Novosibirsk, 2003), Turkiya (Anqara, Istanbul, 2005), Italiya (Florentsiya, 2005), Belgiya (Luven, 2006), Ispaniya (Madrid, 2011) va Janubiy Koreyada (Pusan, 2015) konferensiyalarda ishtirok etish uchun; AQSh (Nyu-Orleans, 2004, 2006, Kolumbus, 2004), Germaniya (Frayburg, 1997, 2000, 2002), Gretsiya (Afina, 2001), Shveytsariya (Bern, 2002) mamlakatlarida qo‘shma tadqiqotlar olib borish uchun safarda bo‘ldi. Ekologiya bo‘yicha konferensiya qatnashuvchilari guruhi, Nayrobi, Keniya, 2019-yil.
Xalqaro konferensiyalarda ishtirok etish davomida B. Ibragimov Y.Hulliger (Shveytsariya), M.Dowd (AQSh), M.Perrin (Fransiya), I.Mavridis (Gretsiya) va boshqa taniqli olimlar bilan tanishdi, ular bilan keyinchalik INTAS, NATO, SCOPES, STCU va boshqa xalqaro ilmiy grantlar dasturlari doirasida ko‘plab loyihalar olinib bajarildi. Novosibirsk, Sidney va Florentsiya shaharlarida B. Ibragimovning konferensiya ma’ruzalarini tinglagandan so‘ng, R.Bishop (Avstraliya) va L.Nassimbeni (JAR) kabi xorijiy hamkasblar B. Ibragimovga u kashf etgan qonuniyatni «Ibragimov qoidasi» (rule formulated by Ibragimov) deb atashni taklif qilishdi. 1999-2003-yillarda u ma’lum klatratlarning polimorflarining haroratga bog‘liqligi bo‘yicha yangi ma’lumotlar oldi. Ular «Supramolekulyar kimyo ensiklopediyasi» (Dekker, Nyu-York, AQSh, 2004) kitobining muharrirlarini gossypol bo‘yicha maqola yozishni B. Ibragimovga taklif qilishga undadi. So‘nggi yillarda olingan ma’lumotlar asosida 1999-yildagi maqolada shakllantirilgan qonuniyat takomillashtirildi va 2007-yilda Cryst. Eng. Comm. jurnalida sharh maqola sifatida nashr etildi. Shunday qilib, B. Ibragimov tomonidan zamonaviy supramolekulyar kimyoda uchta kashfiyot qilindi: • gossypol misolida hozircha yagona bo‘lgan universal mezbonning mavjudligi aniqlandi — u o‘zining kristall panjarasiga deyarli barcha quyi molekulyar moddalarni kirita oladi (mutlaq klatratogen); • universal mezbon klatratlarining polimorfizmga ega ekanligi aniqlandi; • yangi qonuniyat kashf etildi: «Universal klatratogen kristallanish haroratining oshishiga javoban mehmon molekulalarini tobora yopiqroq fazoga joylashtirish orqali kiritilayotgan moddaning molekulalari harakatchanligining ortishiga qarshilik ko‘rsatadi. Mehmonning qaynash nuqtasiga yaqinlashganda uning molekulalar harakatchanligi shunchalik ortadiki, mehmon molekulalarini yopiq fazoga ham kiritish mumkin bo‘lmay qoladi va mehmon komponentini o‘z ichiga olmagan mezbon kristalli hosil bo‘ladi». Ushbu qonuniyatni boshqacha ifodalash ham mumkin — universal klatratogenning mezbon-mehmon kompleksini hosil bo‘lish (kristallanish) harorati ortishi bilan mehmon komponenti egallaydigan fazo torayadi, bundan quyidagi qoida (Ibragimov qoidasi) kelib chiqadi: 1. Kristallanish harorati ortishi bilan avval qatlamli polimorf (interkalat), so‘ngra kanalli (tubulyat) va nihoyat qafasli (kriptat) modifikatsiyasi hosil bo‘ladi; 2. Mehmon komponentning miqdori asta-sekin kamayib, erituvchining qaynash haroratiga yaqinlashganda nolga tushadi va mehmon molekulalarini o‘z ichiga olmagan toza mezbon kristalli hosil bo‘ladi. Kashf etilgan qonuniyat va undan kelib chiqadigan qoida katta ilmiy-amaliy ahamiyatga ega. Uning yordamida universal klatratogenlarning klatratlarini kerakli polimorfni tanlash maqsadida topologik nazorat qilish mumkin: yopiq bo‘shliqli modifikatsiyalarni topish uchun kristallanish haroratini oshirish, ochiq modifikatsiyalarni olish uchun esa haroratni pasaytirish kerak. Har uchinchi organik modda, shu jumladan dorivor modda, qattiq holatda solvat shaklida mavjud bo‘ladi. Farmatsevtik maqsadlar uchun erituvchi bilan ifloslanmagan toza dorivor modda talab qilinadi. Ilgari erituvchi molekulalaridan xalos bo‘lish uchun maxsus tozalash o‘tkazilardi. Endi qoida toza substratni olishning oson va tez usulini ko‘rsatdi — erituvchining qaynash haroratiga yaqin haroratda qayta kristallash kifoya. Ibragimov qoidasini qo‘llagan holda gossypol bir nechta polimorflar shaklida toza holatda olindi. Shunday qilib, B. Ibragimov zamonaviy supramolekulyar kimyoda yangi yo‘nalishni kashf etdi — klatrat birikmalarining polimorfizmi. Bu bilan nafaqat O‘zbekistonda, balki dunyo mamlakatlarida turli klatratogenlarning klatratlarini o‘rganishning zamonaviy ilmiy maktabiga asos solindi. 2010-yildan boshlab olim koordinatsion birikmalar (metallokomplekslar) hosil qilish orqali yaxshi ma’lum bo‘lgan va arzon moddalarning fizik-kimyoviy va biofarmatsevtik xossalarini maqbullashtirish sohasida ishlamoqda. Jumladan, benzoy kislotasining oddiy monohosilalari misolida (o‘sish preparatlari) u metallar bilan komplekslar hosil qilishda boshlang‘ich moddalar (ligandlar)ning o‘sishni rag‘batlantiruvchi ta’sirini yaxshilashga muvaffaq bo‘ldi. Aralash-ligandli metallokomplekslar asosida o‘simliklar biomassasi va o‘sishini sezilarli darajada kuchaytiradigan ikkita ishlanma patentlandi. Etanolaminlar va benzoy kislotasi hosilalari bilan aralash-ligandli birikmalarga asoslanib, boshlang‘ich moddalarning antimikrob faolligini sezilarli darajada yaxshilashga erishildi. Bu natijalarga erishishda B. Ibragimovning Germaniyaning Aaxen universiteti koordinatsion birikmalar sohasidagi mutaxassisi W.Englert bilan hamkorligi ma’lum rol o‘ynadi. Hozirda B. Ibragimov xodimlari bilan birga siprofloksasin, diklofenaq, bisoprolol, metformin va boshqalar kabi yaxshi ma’lum dorivor moddalarni metallar bilan komplekslar hosil qilish orqali optimallashtirish bo‘yicha tadqiqotlar olib bormoqda. Xitoy FA Shinjon bo‘limining Kimyoviy fizika instituti granti hisobiga Xitoy o‘simliklaridan ajratib olingan biologik faol moddalarning kristallokimyoviy xossalarini yaxshilash bo‘yicha tadqiqotlar olib borilmoqda. 2003-2017-yillarda B. Ibragimov O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining (FA RUz) Bosh ilmiy kotibi lavozimida ishladi. Ushbu lavozimda ishlash davomida u Fanlar akademiyasining (FA) xalqaro ilmiy-texnik hamkorligini mustahkamlashda ishtirok etdi, FAning xalqaro aloqalar bo‘limiga rahbarlik qildi. Shu maqsadda u ilmiy-pedagogik va ilmiy kadrlarni tayyorlashda yangiliklar (Tailand, 2007, Afina, 2009), kimyoviy va biologik xavfsizlik muammolari (Malayziya, Singapur, 2010), Fanlar akademiyalari xalqaro assotsiatsiyalari doirasida yagona siyosat ishlab chiqish (Aleksandriya, Qohira, 2011), jahon energetikasining kelajagi (Dehli, 2012), FA va AAAS o‘rtasidagi qo‘shma loyihalarni bajarish (Vashington, 2013), «bir yo‘l, bir kamar» tashabbusi doirasidagi o‘zaro munosabatlar (Pekin, 2016) va ekologiya masalalari (Nairobi, 2019) bo‘yicha xorijda o‘tkazilgan turli tadbirlarda ishtirok etdi. B. Ibragimov shuningdek tashkiliy-tahliliy bo‘lim (FAning muntazam ilmiy-tashkiliy hisobotlari va ish rejalarini tuzishga mas’ul), axborot-kommunikatsiya xizmati (zamonaviy AKT vositalari bilan ta’minlash va ularni FA tizimida qo‘llash), kanselyariya (ijro intizomini ta’minlash) va FA Yosh olimlar kengashi (yosh olimlar yordamida, muntazam konferensiyalar o‘tkazish) ishiga rahbarlik qildi. Shunday qilib, u o‘zining ilmiy-tashkiliy faoliyati bilan Fanlar akademiyasining xalqaro aloqalarini rivojlantirishga, respublika uchun yuqori malakali ilmiy kadrlar tayyorlashga va mamlakatning rahbariyati tomonidan olib borilayotgan ilmiy siyosatni o‘z vaqtida amalga oshirishga hissa qo‘shdi. 2017-yil dekabrda B.I.Ibragimov O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining to‘liq a’zosi (akademigi) etib saylandi va 2018-yildan kimyo-biologiya fanlari yo‘nalishi bo‘yicha O‘zbekiston FA vitse-prezidenti lavozimini egallaydi. U bu lavosimda 7 yil davomida, to 2024 yilgacha ishladi. Mazkur davrda u kompleks tarkibiga kiruvchi 10 ta ilmiy-tadqiqot muassasasining ilmiy-tashkiliy faoliyatini nazorat qildi va ularning samarali faoliyat olib borishiga o‘z hissasini qo‘shdi. Energetika bo‘yicha sammitda O‘zbekiston delegatsiyasi, Hindiston, Taj-Mahal, 2012-yil. B. Ibragimovning tashabbusi bilan O‘zbekiston FA Bioorganik kimyo institutida 2007-yildan boshlab davlat byudjeti va xorijiy grantlar mablag‘lari hisobiga sotib olingan zamonaviy xorijiy ilmiy asbob-uskunalar, jumladan kukun va monokristall namunalar bilan ishlash uchun rentgen difraktometrlari, mass-spektrometrlar, derivatograflar, IQ-spektrometrlar, va boshqalar to‘plandi. 2011-yilda FA tarkibida u «Noyob ilmiy asbob-uskunalardan jamoaviy foydalanish markazi»ni (Markaz) tashkil etdi. Afsuski, bu Markaz o‘z-o‘zini qoplamadi va tarqatib yuborildi. Ushbu Markazning asbob-uskunalari asosida 2013-yildan boshlab B. Ibragimov rahbarligida Bioorganik kimyo institutida O‘zbekiston olimlari va qisman boshqa respublikalar olimlariga xizmat ko‘rsatuvchi Markaz faoliyat ko‘rsatmoqda. Hozirgacha Markaz juda ko‘p sonli namunalar uchun tajriba ma’lumotlarini to‘pladiki (ba’zan buyurtmachilar iltimosi bilan taqdim etilgan moddalar tuzilishini ham aniqladi), u magistrlar va doktorantlarga dissertatsiya ishlari tayyorlashda yordam bermoqda. Markaz negizida magistrlar, doktorantlar va yosh olimlar uchun ushbu asboblarning ishlash tamoyillarini namoyish etish hamda Markaz uskunalarini o‘zlashtirishga yo‘naltirilgan kurslar o‘tkaziladi. 2015-yilda Xalqaro kristallografiya yilini nishonlash munosabati bilan YUNESKO homiyligida Markazda o‘tkazilgan kurslarni alohida ta’kidlab o‘tish lozim. Ushbu kurslarda B. Ibragimov va boshqa mutaxassislarning ma’ruzalari tinglandi. So‘nggi yillarda Toshkent farmatsevtika instituti va O‘zbekiston Milliy universiteti rahbariyati ushbu Markaz negizida ekskursiyalar yoki mavzuli kurslar tashkil etish iltimosi bilan tez-tez murojaat qilmoqda. B. Ibragimov O‘zbekistonda Kimyoviy qurol to‘g‘risidagi konventsiya (KQK)ni amalga oshirish bo‘yicha Milliy organini (MO) tashkil etishga sezilarli hissa qo‘shdi. 1997-yilda O‘zbekiston KQKning a’zosi bo‘lgandan so‘ng, respublikada Konventsiyani amalga oshirish uchun ingliz tilini bilgan yuqori malakali kimyo mutaxassislarini jalb etgan holda zudlik bilan MO tashkil etish kerak edi. U 1997-yilda Xelsinki shahrida kurslarda tayyorgarlikdan o‘tdi va o‘sha paytdagi Davlat kon-texnik nazorati idorasida KQK bo‘yicha mutaxassis sifatida qo‘shimcha ish qildi. Uning sa’y-harakatlari tufayli O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzurida KQKni amalga oshirish bo‘yicha samarali MO tashkil etildi. B. Ibragimov 650 dan ortiq ilmiy ish, jumladan nufuzli nashrlarda 343 ta ilmiy maqola (210 tasi ingliz tilida) nashr etdi va 20 ta patent muallifi hisoblanadi. B. Ibragimovning 396 ta ilmiy nashrlariga dunyo olimlari 725 marta iqtibos keltirdi. Uning Hirsh indeksiga h=18. U 330 ta kimyoviy birikmaning tuzilishini birinchi bo‘lib tahlil qildi va ular Kembrij strukturaviy ma’lumotlar bankida uning nomi bilan ro‘yxatga olingan. U 3 nafar fan doktori va 15 nafar fan nomzodini va PhD ni tayyorladi. B. Ibragimovning ilmiy, tashkiliy va jamoat faoliyati davlat tomonidan munosib baholandi va hukumat mukofotlari — O‘zbekiston mustaqilligining 10-yilligi va 30-yilligi ko‘krak nishoni, «Mehnat shuhrati» va “Do‘stlik”ordenlari bilan taqdirlandi hamda “O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi a’lochisi” va mehnat faxriysi ko‘krak nishonlari kavaleri hisoblanadi. B. Ibragimovning shogirdlaridan biri Zavkibek Tilyakov (keyinchalik kuyov) 2007-yilda Kimyoviy qurolni taqiqlash tashkilotining (KQTT, Gaaga, Niderlandiya) Texnik kotibiyatiga kimyoviy qurolsizlanishni nazorat qiluvchi inspektor lavozimiga ishga qabul qilindi, keyinchalik esa butun dunyodagi xalqaro inspeksiyalar koordinatori etib tayinlandi. 2013-yilda KQTTga ommaviy qirg‘in qurolini yo‘q qilish va tinchlikni ta’minlashga qo‘shgan ulkan hissasi uchun Nobel tinchlik mukofoti berilishi munosabati bilan Z.Tilyakov va qizi Gulnoza O‘zbekistonda birinchilar bo‘lib Nobelь tinchlik mukofoti laureatining diplomini oldilar.