M. Y. Umarova 1976-yil 4-aprelda Andijon viloyatining Ulug‘nor tumanida tug‘ilgan, millati — o‘zbek. 1983–1993-yillarda Ulug‘nor tumanidagi 5-o‘rta maktabni a’lo baholar bilan tamomlagan. 1993–1998-yillarda O‘zbekiston davlat jahon tillari universitetining Ingliz tili fakultetida tahsil olib, uni imtiyozli diplom bilan tugatgan. Mutaxassisligi — ingliz tili o‘qituvchisi. Umumiy ish staji — 30 yil bo‘lib, ushbu davrning barchasi oliy ta’lim tizimiga to‘g‘ri keladi. M. Y. Umarova mehnat faoliyatini 1993-yilda O‘zbekiston davlat jahon tillari universitetining Ingliz tili stilistikasi kafedrasida o‘qituvchi lavozimidan boshlagan. 2011-yilda O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot instituti huzuridagi fan doktori ilmiy darajasini beruvchi Ilmiy kengashda professor Hamidulla Boltaboyev ilmiy rahbarligida 10.01.08 – Adabiyot nazariyasi ixtisosligi bo‘yicha “Tarixiy dramada badiiy vaqt konsepsiyasi (Shekspir va Fitrat dramalari misolida)” mavzusidagi filologiya fanlari nomzodi dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qilgan. Maxliyo Umarova pedagogik faoliyati davomida Jahon adabiyoti kafedrasi katta o‘qituvchisi, Jahon adabiyoti kafedrasi mudiri hamda Ingliz tili nazariy aspektlari kafedrasi mudiri lavozimlarida faoliyat yuritgan. 2022-yil 31-martda O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti huzuridagi Ilmiy kengashda 10.00.06 – Qiyosiy adabiyotshunoslik, chog‘ishtirma tilshunoslik va tarjimashunoslik ixtisosligi bo‘yicha “Ingliz va o‘zbek adabiyotida ijodkor shaxs va qahramon muammosi (XIX–XX asr boshlari adabiyoti misolida)” mavzusidagi filologiya fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qilgan. Unga O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasi tomonidan 2022-yil 30-aprelda filologiya fanlari doktori ilmiy darajasi berilgan. U O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti hamda Buyuk Britaniyaning Aston universiteti o‘rtasida yo‘lga qo‘yilgan ERASMUS+ KA107 akadem mobillik loyihasi a’zosi hisoblanadi. Ushbu loyiha doirasida M. Umarova 2019-yilda Aston universitetida malaka oshirib qaytgan.
M. Umarova O‘zbekiston Milliy universitetida ham o‘rindosh professor lavozimida samarali faoliyat yuritib, oliy ta’limning bakalavriat va magistratura bosqichlarida talabalarga zamonaviy “Jahon adabiyoti” hamda “Qiyosiy adabiyotshunoslik” fanlaridan chuqurlashtirilgan ma’ruza mashg‘ulotlarini olib bormoqda. Uning pedagogik faoliyati nazariy bilimlarni amaliy tahlil bilan uyg‘unlashtirishga yo‘naltirilgan bo‘lib, qiyosiy adabiyotshunoslikning metodologik asoslarini o‘rgatish orqali yosh mutaxassislarning filologik tafakkurini boyitishga xizmat qilmoqda. Olimaning ko‘p yillik izlanishlari va boy pedagogik tajribasi mahsuli sifatida mazkur universitetda “Jahon adabiyoti” fanidan o‘quv qo‘llanmasi nashr etildi va o‘quv jarayoniga asosiy adabiyot sifatida kiritildi.
Umarova Maxliyo Yunusovna O‘zbekistonning turli oliy ta’lim muassasalarida ilmiy izlanish olib borayotgan tayanch doktorant va mustaqil izlanuvchilarga ilmiy rahbarlik qilib, samarali faoliyat yuritmoqda hamda o‘ziga xos ilmiy maktabni shakllantirgan. Uning rahbarligida tayyorlangan 19 dan ortiq tadqiqotchi o‘z dissertatsiyalarini muvaffaqiyatli himoya qilib, ilmiy faoliyatlarini izchil davom ettirmoqdalar. Filologiya fanlari doktori, professor M. Umarova O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti huzurida 2011-yil 11-martdagi 75-sonli buyruq asosida tashkil etilgan nufuzli ilmiy tuzilmalardan biri — “Adabiyotshunoslik” ilmiy-tadqiqot instituti direktori lavozimida ham samarali faoliyat ko‘rsatib kelmoqda. Uning rahbarligi ostida mazkur institut adabiyotshunoslikning nazariy va amaliy muammolarini tadqiq etuvchi fundamental markazga aylandi. Institut doirasida zamonaviy filologiya fani taraqqiyotiga xizmat qiluvchi xalqaro va respublika miqyosidagi ilmiy anjumanlar, dolzarb mavzulardagi seminarlar hamda nufuzli olimlar ishtirokidagi uchrashuvlar yuqori saviyada tashkil etilmoqda. M. Umarova institut direktori sifatida ilmiy tadqiqotlar natijalarini o‘quv jarayoniga integratsiya qilish, iqtidorli yosh tadqiqotchilarni ilmiy faoliyatga yo‘naltirish hamda xalqaro akademik aloqalarni kengaytirish borasida tizimli ishlarni amalga oshirmoqda. Uning tashabbusi bilan o‘tkazib kelinayotgan ilmiy anjumanlar va davra suhbatlari nafaqat universitet, balki respublika miqyosida jadidshunoslik, jahon adabiyoti va qiyosiy adabiyotshunoslik yo‘nalishlaridagi yangi ilmiy maktablarning shakllanishiga zamin yaratmoqda. Rahbar sifatidagi ushbu faoliyat ilmiy jamoatchilik tomonidan yuksak e’tirof etilib, institutning nufuzi va xalqaro hamkorlik doirasi yildan-yilga kengayib borishiga xizmat qilmoqda.
M. Umarova O‘zbekistonning yetakchi olimalari qatorida nufuzli xalqaro ilmiy-nazariy anjumanlarda o‘z ma’ruzalari bilan muntazam ishtirok etib kelmoqda. Jumladan, u 2023-yil dekabr oyida Toshkentda bo‘lib o‘tgan “Jadidlar: milliy o‘zlik, istiqlol va davlatchilik g‘oyalari” mavzusidagi yirik xalqaro konferensiyada qatnashdi. Mazkur anjuman doirasida olima jadidshunoslik sohasining dunyoga mashhur vakillari — yaponiyalik professor Hisao Komatsu hamda o‘zbekistonlik taniqli olim, professor Hamidulla Boltaboyev kabi mutaxassislar bilan ilmiy muloqotlar olib borib, sohadagi dolzarb masalalarni muhokama qildi.
Umarova Maxliyo Yunusovna universitet mustaqil izlanuvchilari va doktorantlari uchun notiqlik san’ati va so‘z mahoratini shakllantirish, suhbatdoshlik hamda suxandonlik qobiliyatini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratadi. U yoshlarga nafaqat ta’lim va tarbiya berish, balki ma’naviyat va ma’rifatni singdirish borasida ham faol ish olib boradi. M. Umarova 2023-yilda AQShning nufuzli Xalqaro ta’lim bo‘yicha tadqiqot institutlari tomonidan tashkil etilgan “Amerika adabiyoti” [Study of the United States Institutes: American Literature (SUSI)] granti g‘olibi sifatida o‘zining ilmiy salohiyatini xalqaro miqyosda namoyon etdi. Ushbu nufuzli loyiha doirasida u ikki oy davomida Amerika Qo‘shma Shtatlarining Montana, Nyu-York hamda Vashington kabi yirik shtatlarida bo‘lib, jahonning 18 nafar yetakchi adabiyotshunos olimi bilan hamkorlikda fundamental tadqiqotlar va zamonaviy adabiy jarayonlar yuzasidan o‘zaro tajriba almashdi. Mazkur ilmiy safar davomida jahon adabiyotshunosligining eng so‘nggi metodologik yondashuvlari, matn tahlili va kreativ yondashuvlar bo‘yicha malaka oshirib, xalqaro akademik muhitda o‘zbek filologiya maktabi yutuqlarini targ‘ib etish bilan birga, zamonaviy nazariy bilimlarni chuqur o‘zlashtirdi.
“Study of the United States Institutes” (SUSI) granti doirasida Montana shtatida bo‘lib o‘tgan xalqaro ilmiy forumda M. Umarovaning O‘zbekiston tarixi, madaniyati va milliy an’analariga bag‘ishlangan chiqishi barcha ishtirokchilarda katta qiziqish uyg‘otdi. Dunyoning 18 ta davlatidan tashrif buyurgan nufuzli olimlar va mutaxassislar qarshisida u o‘zbek xalqining boy ma’naviy merosi, milliy o‘zligi va mehmondo‘stlik an’analarini mahorat bilan taqdim etdi. Milliy libosda (atlas va adrasda) namoyon bo‘lgan olima nafaqat adabiyotshunoslik sohasidagi bilimlarini, balki O‘zbekistonning madaniy diplomatiyasini ham yuksak darajada namoyish etdi.
Xalqaro miqyosda orttirilgan ushbu boy nazariy va amaliy tajriba natijasi o‘laroq, M. Umarova tomonidan oliy ta’lim tizimi uchun innovatsion xarakterga ega bo‘lgan “Adabiyot va ijod” fanining mualliflik o‘quv dasturi ishlab chiqildi. Mazkur fan dasturi bugungi kunda universitetning 3-kurs talabalari o‘quv jarayoniga muvaffaqiyatli joriy etilib, yosh mutaxassislarning badiiy tafakkurini yuksaltirish va tahliliy ko‘nikmalarini shakllantirishda asosiy manba bo‘lib xizmat qilmoqda. Shuningdek, olima o‘z tadqiqotlari va xalqaro tajribasini umumlashtirgan holda ushbu fan bo‘yicha zamonaviy darslik yaratdi. Mazkur darslik adabiyotshunoslikning nazariy asoslarini ijodiy jarayon bilan integratsiya qilgan holda, talabalarga jahon va milliy adabiyotning o‘zaro uyg‘unlik jihatlarini yangicha rakursda o‘rganish imkoniyatini taqdim etadi.
M. Y. Umarova kafedra professor-o‘qituvchilarining ilmiy salohiyatini oshirishga faol ko‘maklashadi. U o‘ziga ham, boshqalarga ham yuqori talab qo‘yadi, yosh kadrlar, ayniqsa, yosh o‘qituvchilar va doktorantlarga muntazam ravishda ilmiy-uslubiy yordam ko‘rsatadi. Professorning kamtarligi, halol mehnati va olijanob fazilatlari tufayli u universitet jamoasi hamda ilmiy hamjamiyatda chuqur hurmat va e’tibor qozongan. Uning tashabbusi bilan kafedrada ilmiy seminarlar, ma’naviy-ma’rifiy uchrashuvlar va innovatsion dars metodlari bo‘yicha treninglar muntazam tashkil etilib kelinmoqda. Shuningdek, u yosh tadqiqotchilarni ilmiy izlanishlarga jalb etish borasida muhim ishlarni amalga oshirmoqda. Uning muallifligida nashr etilgan “Adabiyot va badiiy ijod” darsligi 3-kurs talabalari uchun adabiyot nazariyasi va jahon adabiyotining muhim masalalarini o‘quv jarayoniga samarali tatbiq etishga xizmat qilmoqda. M. Y. Umarova koʻp yillik ilmiy-pedagogik faoliyati uchun hamda universitet miqyosida oʻz aql-zakovati, mehr-oqibati, sabr-u qanoati bilan barchaga ibrat boʻlib, yosh avlodga bilim berish borasida qoʻshayotgan beqiyos hissasi va universitetning kelajagi yoʻlidagi fidokorona mehnati uchun universitet rektorining tashakkurnomasi bilan taqdirlangan.